Deze week waren de midterms in de VS. De hele rechtsstaatminnende wereld sprak over de blue wave en over het herstel van de hoop op een democratische rechtsstaat. Dat is terecht en fantastisch.
Er is echter een issue. In het digitale domein gaan de ‘business-as-usual’ mensen en de ‘laten we gewoon tools van hyperscalers afnemen zoals we al 20 jaar deden’-mensen dit framen als: laten we ook ophouden over digitale soevereiniteit en autonomie. Er gaan mensen aangeven dat het allemaal goed komt. Dat het brandje geblust is en we de Amerikaanse hyperscalers uit Californië weer allemaal op hun beurswaarde en mooie beloften kunnen vertrouwen.
Het narratief gaat zijn dat het grootste gevaar is geweken, dat digitale soevereiniteit sowieso een onduidelijk concept is, en dat als het al duidelijk was, dat het allemaal toch niet zo belangrijk is en voor tech-hippies. De bekende Fear, Uncertainty and Doubt (FUD) die we nog kennen van de tabaksindustrie (en IBM).
Dit is precies het risico na de blue wave in de midterms. De tech-sovereiniteit community gaat door de office-suite-documenten-vullers (mensen die office documenten vullen voor hun werk) weer geframed worden als oproerkraaiers en de druk gaat komen om gewoon weer de grootst mogelijke suites aan te besteden met maximale support. Want ‘we moeten kosten drukken’ of ‘slagvaardiger worden’. En trouwens ‘we zijn ook gewoontedieren op kantoor’ en ja ‘we hebben het al zo druk’ en overheden moeten geen winnaars kiezen (en daarmee dus winnaars kiezen). En tja, het haalde de begroting dit jaar sowieso al niet.
De mollen op digitale autonomie komen de komende weken aan de oppervlakte en maken zich bekend. Hierboven leest u hun playbook.
Waar het echt over gaat
Digitale autonomie is de capaciteit, competentie en controle om zelf beslissingen te nemen over de digitale infrastructuur waar onze samenleving op draait (zie mooi artikel van Paul Timmers). In alle aspecten. Van zorg tot democratie, van infrastructuur tot veiligheid. Lees vooral ook ons paper en onze (wat simpelere) presentatie over dit onderwerp.
Zonder deze capaciteit ben je als samenleving, democratie of economie niet autonoom maar afhankelijk, en dat is een risico. Altijd. Afhankelijkheid van partijen die onder een ander rechtsstelsel en geopolitiek veiligheidsregime vallen is een risico. Altijd. Vraag het de hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof, die van de ene op de andere dag zonder mailbox zat. Het bewust kiezen voor dit risico is prima, maar het zou een bewuste keuze moeten zijn, niet een geoutsourcete keuze omdat we te lui zijn om wezenlijk na te denken. Of een weg beredeneerde keuzes omdat we em niet willen maken (want de blue wave…)
Zoals elk risico is het risico kans maal impact. Door de uitslag van de midterms is de kans op incidenten in onze digitale afhankelijkheid misschien een beetje afgenomen. De impact van die afhankelijkheid op onze vrijheid om beslissingen te nemen in onze democratie is nog precies dezelfde. Die staat nog steeds als een huis. Daar is onze afhankelijkheid nog steeds immens en worden geen bewuste strategische keuzes gemaakt, maar is het vooral een padafhankelijkheid vanuit veel nooit bewust genomen keuzes. De Visie digitale autonomie en soevereiniteit van de overheid en de moties daarover — stresstests door clouddiensten af te schakelen, bijvoorbeeld — gaan over precies deze impactkant. Die vervalt niet met een verkiezingsuitslag. Alleen de kans is afgenomen.
Blijf aan het stuur zitten
Als de Titanic zonder eigen toedoen een ijsberg heeft ontweken, is dat geen reden om te stoppen met sturen.
Dus: let de komende weken op wie zegt dat we het wel weer rustig aan kunnen doen met digitale autonomie. Dat is de mol.